Raadsvoorstel

                             Raadsvoorstel

Aan de gemeenteraad,

Voorstel

1. De jaarstukken 2025 vast te stellen met een voordelig resultaat van € 7.389.000.
2.   Een bedrag van € 922.000 over te hevelen naar 2026 ten laste van het jaarrekeningsaldo voor:
   1. invoering van de Omgevingswet € 288.000
   2. opvang alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers) € 195.000
   3. regeling stimuleren uitstroom vergunninghouders uit asielopvang (HAR+) € 439.000
3. Een bestemmingsreserve te vormen, genaamd 'Realisatiestimulans Woningbouw' en hierin een bedrag te storten van € 532.000.
4. Een bestemmingsreserve te vormen, genaamd ‘Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang' en hierin een bedrag te storten van € 143.000.
5. Het restant saldo van € 5.792.000 toe te voegen aan de algemene reserve.
6.   Een bedrag van € 5.713.000 over te hevelen naar 2026 (via de reserve lopende projecten) op basis van reeds genomen besluiten in de Najaarsnota 2025.

Inleiding
Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2025 (jaarverslag en jaarrekening 2025) aan. Met deze documenten verantwoorden wij ons als college aan uw raad over de uitvoering van de programmabegroting 2025. Bij de Voorjaarsnota 2025 en de Najaarsnota 2025 bent u tussentijds geïnformeerd over het verloop van de begroting 2025.
De jaarstukken bieden we digitaal aan via onze portal programmavan.bergendal.nl.

Rekeningsaldo
Het rekeningsaldo over 2025 is (afgerond) € 7.389.000. Bij de actuele begroting 2025 (stand na de laatste begrotingswijziging van 2025) gingen we uit van een voordelig saldo van € 5.673.000. Het werkelijke saldo is € 1.716.000 voordeliger dan begroot.

In de volgende tabel ziet u de begrote en werkelijke saldi 2025 per programma en in totaal.

De grootste verschillen ten opzichte van de actuele begroting zijn hieronder vermeld.
Voor een nadere verklaring van de overige verschillen ten opzichte van de begroting 2025 verwijzen wij u naar het voorwoord in de jaarstukken 2025.

De belangrijkste oorzaken van de verschillen zijn:

Beoogd effect
De gemeenteraad in staat te stellen om de controlerende taak te vervullen.
Verder middelen beschikbaar houden voor de taken waarvoor deze bedoeld zijn.

Argumenten
1.1 Decharge college
Door het vaststellen van de jaarstukken 2025 verleent u decharge aan het college. Dit betekent dat de bestuurders worden ontlast van aansprakelijkheid voor het gevoerde (financiële) beleid.

Rechtmatigheidsverantwoording
Bij de jaarstukken 2025 staat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. De toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording staat in de paragraaf bedrijfsvoering.
In deze verantwoording geeft het college weer of zij rechtmatig heeft gehandeld. Als dit niet het geval is legt zij uit waardoor dit komt en wat zij eraan doet om onrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen. De rechtmatigheidsverantwoording gaat in op 3 criteria:

• het begrotingscriterium; heeft het college de budgetten volgens de afspraken met de gemeenteraad en volgens de begroting besteed;
• het voorwaardencriterium; zijn de financiële transacties conform wet- en regelgeving;
• het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium; heeft de gemeente voldoende gedaan om vast te stellen dat burgers of bedrijven geen misbruik maken van de geboden regelingen, zoals subsidieregelingen of WMO-voorzieningen.

Bij de verantwoording over het voorwaardencriterium is vastgesteld dat bij het afsluiten van vier contracten ten onrechte geen Europese aanbestedingsprocedure is gevolgd. De vier onrechtmatigheden komen voort uit inhuurovereenkomsten met extern personeel die om verschillende redenen verlengd moesten worden, totaal € 317.017. Door deze verlengingen overschreden de contracten de aanbestedingsgrens. Vanaf 2026 wordt al het externe personeel via een broker ingehuurd. Zij waarborgen dat contracten rechtmatig tot stand komen. Ook dwingen we het gebruik van inkoopstartformulieren beter af in het zaaksysteem. Hierdoor is vanaf dat moment het risico op fouten beperkter aanwezig. In de jaarrekening van 2024 is gemeld dat diverse contracten in 2025 doorlopen en waarschijnlijk opnieuw leiden tot rechtmatigheidsfouten in 2025. Omdat de omvang daarvan nog niet volledig in te schatten was bij het opstellen van de jaarrekening 2024 worden deze fouten nu verantwoord. De totale onrechtmatigheid binnen het voorwaardencriterium komt hiermee op € 317.017.

Naast de rechtmatigheidsfouten met financiële impact zijn er ook fouten zonder financiële impact. Deze fouten zijn niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording maar wel in de toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording in de paragraaf bedrijfsvoering.

2.1 Middelen beschikbaar houden voor uitvoering van taken
We hebben een aantal taken waarvoor we in 2025 budgetten hadden niet uit kunnen voeren. Deze taken moeten we nog wel uitvoeren. Daarom willen we de bedragen uit deze budgetten beschikbaar houden door de over te hevelen naar 2026.

We willen de regels voor budgetoverheveling aanscherpen en verduidelijken. In het najaar 2026 ontvangt u daarover een informatienota.

Invoering van de Omgevingswet € 288.000
We hebben in de algemene uitkering van 2025 een bedrag van € 182.602 ontvangen voor uitvoeringskosten van de invoering van de Omgevingswet. Ook van het project dat al meerdere jaren loopt, zijn middelen over voor een bedrag van € 105.213. Deze middelen willen we beschikbaar houden voor deze taak. Er is voor deze taak eind 2025 dan een bedrag beschikbaar van € 550.000. We maken van dit bedrag het omgevingsplan en de dorps- en gebiedsprogramma’s. Op de langere termijn willen we misschien ook de omgevingsvisie actualiseren, maar dat is nu nog niet concreet.

Opvang alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers) € 195.000
We hebben overwogen om dit bedrag in te zetten om het tekort op de totale kosten van jeugdzorg deels te dekken, omdat AMV-jongeren ook gebruikmaken van jeugdhulp. We hebben er voor gekozen om dat niet te doen. Door de opening van de asielopvang in Ooij is er een directe noodzaak om budget beschikbaar te houden voor de inzet van een coördinator asielopvang voor deze locatie. Deze rol is belangrijk om de opvang goed te organiseren, samen met betrokken partners. We zijn in gesprek met het COA om de kosten vergoed te krijgen. Die gesprekken verlopen goed, maar er is nog geen definitieve afspraak. Om deze redenen vinden wij het belangrijk om het budget voorlopig flexibel inzetbaar te houden.

Regeling stimuleren uitstroom vergunninghouders uit asielopvang (HAR+) € 439.000
Omdat de opvanglocaties van het COA overvol waren (en nog steeds zijn), doordat statushouders niet uit kunnen stromen naar reguliere woningen, heeft het Rijk in 2025 deze regeling opengesteld. Als een gemeente statushouders kon opvangen in tijdelijke woonruimte stond daar een vergoeding van € 30.000 per statushouder tegenover. Wij hebben toen besloten om twee grote gezinnen (15 personen), die al door het COA aan onze gemeente gekoppeld waren, tijdelijk onder te brengen in de leegstaande pastorie in Leuth. Zij zijn daar eind 2025 gekomen. Inmiddels is één gezin al verhuisd naar een reguliere woning, voor het andere gezin verwachten we dat op korte termijn. Door dit zo te doen hebben wij € 450.000 van het Rijk ontvangen. Daarvan betalen we de huur van de pastorie. Het restantbedrag zetten we in voor tijdelijke versterking en extra capaciteit voor de begeleiding van statushouders. Doordat we hebben voldaan aan onze taakstelling, hebben we deze capaciteit echt nodig.

3.1 Middelen beschikbaar houden voor uitvoering van taken in het kader van woningbouw
Vanaf 2025 ontvangen we van het Rijk een Realisatiestimulans. De Realisatiestimulans is een landelijke regeling die gemeenten financieel ondersteunt bij het bouwen van betaalbare woningen. Over 2025 ontvangen wij een bedrag van € 532.000. Met de Realisatiestimulans krijgen gemeenten een vast bedrag voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw is gestart. We ontvangen € 7.000 voor iedere betaalbare woning waarvan de bouw gestart is in het verantwoorde jaar. Dit bedrag willen we beschikbaar houden voor de woningbouw en inzetten voor de volgende onderdelen:

1. Onrendabele top
2. Voorzieningen bij woningbouw
3. Capaciteit

Daarom stellen wij voor een bestemmingsreserve “Realisatiestimulans woningbouw” in te stellen. Met deze reserve zorgen we ervoor dat het geld beschikbaar blijft voor woningbouw.

4.1 Middelen beschikbaar houden voor uitvoering van taken in het kader van Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang
De gemeente Nijmegen (centrumgemeente) krijgt van het Rijk het geld om, samen met de regiogemeenten, de taken op het gebied van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang uit te voeren in heel Gelderland-Zuid.
In de centrumregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang én bijbehorende dienstverleningsovereenkomst spraken we af dat de gemeenten in Gelderland Zuid samen de verantwoordelijkheid dragen voor Beschermd Wonen én Maatschappelijke Opvang.
We spraken daarbij af dat we delen in de overschotten, maar ook in de tekorten. Over 2025 is er nog sprake van een overschot. Het geld dat we daarom van Nijmegen ontvangen, zetten we in voor de lokale uitvoering van het beleidsplan Samen Dichtbij. Hoewel er nu nog sprake is van een overschot, nemen deze middelen naar verwachting in fors tempo af door stijgende kosten op Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om de lokale taken uit te voeren. Daarom willen we dit geld niet laten terugvloeien naar de algemene middelen, maar beschikbaar houden voor dit doel. Bijvoorbeeld voor de financiering van Skaeve Huuskes.

Daarom stellen wij voor een bestemmingsreserve “Beschermd Wonen / Maatschappelijke Opvang” in te stellen. Overschotten worden aan deze reserve toegevoegd en kunnen later worden ingezet zodra middelen nodig zijn.
Met deze reserve zorgen we ervoor dat het geld beschikbaar blijft voor de specifieke (potentiële) doelgroep van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang.

5.1 Restant saldo naar algemene reserve vrij aanwendbaar
We stellen voor om het grootste deel van het resultaat over 2025 toe te voegen aan de algemene reserve vrij aanwendbaar. We kiezen dit jaar niet voor de reserve ‘verwachte begrotingstekorten’. Deze reserve zetten we de komende jaren in om mogelijke begrotingstekorten te dekken. Wij vinden het bedrag van ruim € 11 miljoen in deze reserve voldoende.

6.1 Budgetoverheveling
Daarnaast is door eerdere besluitvorming een bedrag van € 5.713.000 overgeheveld naar 2025 via de reserve lopende projecten. Het gaat hier om activiteiten die in 2025 geraamd waren, maar nog niet (volledig) zijn uitgevoerd. Deze bedragen zijn al verwerkt in het resultaat 2025.

Kanttekening
Algemene reserves
In 2025 is de reserve rekeningresultaat niet ingezet, omdat dat niet nodig was. Deze reserve is dus ongewijzigd gebleven. Ook de inzet van de reserve verwachte begrotingstekorten was niet nodig.

Hieronder ziet u een overzicht van onze algemene reserves.

Financiële onderbouwing
Zie voor de financiële onderbouwing de jaarstukken 2025.

Participatie
Over de jaarstukken 2025 heeft geen participatie plaats gevonden.

Communicatie
We plaatsen de jaarstukken 2025 op onze portal https://programmavan.bergendal.nl/.

Aanpak/uitvoering
Nadat u de jaarstukken 2025 heeft vastgesteld, sturen wij deze toe aan Gedeputeerde Staten (provincie Gelderland).

Burgemeester en wethouders,
De secretaris               De burgemeester
Drs. H.J.G. Salemink-van der Burg      mr. M. Slinkman

Bijlage
1. Jaarverslag en jaarrekening 2025

Bijlagen digitaal ter inzage
-

Bijlage ter inzage griffier

-

De raad van de gemeente Berg en Dal,

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 juni 2026.

overwegende dat:

• in het kader van de gemeentewet de gemeenteraad de jaarstukken 2025 moet vaststellen en dat deze vóór 15 juli 2026 ter goedkeuring moeten zijn verzonden naar de Provincie;

b e s l u i t  :

1. De jaarstukken 2025 vast te stellen met een voordelig resultaat van € 7.389.000.
2.   Een bedrag van € 922.000 over te hevelen naar 2026 ten laste van het jaarrekeningsaldo voor:
   1. invoering van de Omgevingswet € 288.000
   2. opvang alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers) (€ 195.000)
   3. regeling stimuleren uitstroom vergunninghouders uit asielopvang (HAR+) (€ 439.000)
3. Een bestemmingsreserve te vormen, genaamd 'Realisatiestimulans Woningbouw' en hierin een bedrag te storten van € 532.000.
4. Een bestemmingsreserve te vormen, genaamd ‘Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang' en hierin een bedrag te storten van € 143.000.
5. Het restant saldo van € 5.792.000 toe te voegen aan de algemene reserve.
6.   Een bedrag van € 5.713.000 over te hevelen naar 2026 (via de reserve lopende projecten) op basis van reeds genomen besluiten in de Najaarsnota 2025.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Berg en Dal op 9 juli 2026,

De raadsgriffier,         De voorzitter,

E.W.A.T. Pastoors      mr. M. Slinkman