Economie, Werk en Inkomen

1.1.1

We zetten in op preventie en nazorg van schulden.

In 2025 hebben we sterk ingezet op vroegsignalering. Daarmee willen we inwoners met geldzorgen zo vroeg mogelijk bereiken. Onze schuldhulpverleners hebben in 2025 meer dan de helft van de inwoners uit de vroegsignalering weten te bereiken (54,1%). Van de inwoner die we hebben bereikt heeft 40,9% hulp geaccepteerd. Dit is hoog, in verhouding tot de landelijke cijfers. Dat we niet met alle inwoners in contact komen kan liggen aan inwoners die de gemeente mijden, of inwoners die het niet urgent genoeg vinden om te reageren op een contactpoging. Ditzelfde geldt voor inwoners met wie we wel in contact komen, maar die geen hulp accepteren. Verder bieden we een budgetcursus van de gemeente Nijmegen aan onze inwoners aan. De plekken die voor ons zijn vrijgehouden zijn grotendeels gevuld.

1.2.1

We bieden aanvullende gemeentelijke regelingen voor inwoners die daarvoor in aanmerking komen.

Stichting Leergeld is ook in 2025 gegroeid in haar bereik. Waar de stichting in 2024 385 kinderen heeft geholpen, waren dit in 2025 480 kinderen. Dit heeft Stichting Leergeld binnen hetzelfde budget gedaan.
Ook Stichting Urgente Noden (SUN) heeft in 2025 een groter bereik. Dit jaar heeft het noodfonds 23 aanvragen voor hulp toegekend. Ter vergelijking, in de tweede helft van 2024 (de startmaanden) heeft SUN 5 inwoners geholpen.
Verder hebben 972 mensen gebruik gemaakt van de Doe Mee! Regeling en zijn 524 huishoudens geholpen met de witgoedwissel (bereik 74,4%).

1.2.2

We evalueren het Beleidsplan minima en schulden 2021-2025 en bereiden een nieuw beleidsplan voor.

Op 1 januari 2026 zijn de eerste wetswijzigingen van de Participatiewet in Balans ingegaan. Ondanks dat dit pas in Q4 definitief bekend werd, lopen we op schema.
Het beleidsplan loopt tot en met 2025. In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor een nieuw beleidsplan, onder de werknaam ‘Actieplan Minima en Schuldhulpverlening’. Onder andere om ervoor te zorgen dat belangrijke elementen uit het voorlopige actieplan al worden meegenomen in de begroting 2026.

1.3.1

We creëren in totaal 7 basisbanen.

In juli is de gemeenteraad geïnformeerd over het onderzoek basisbanen. Het realiseren van basisbanen op korte termijn is geen haalbare ambitie. Daarom hebben we de middelen anders ingezet om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen. Zo hebben we budget toegevoegd aan participatiebanen, hebben we een sleutelpersoon inburgering geworven en hebben we extra ondersteuning om dienstverlening op peil te houden.

1.3.2

We verstevigen de samenwerking tussen participatiecoaches van het WerkBedrijf en onze eigen consulenten. In 2025 laten we 65 inwoners uitstromen naar werk.

De uitstroom naar werk is in 2025 achtergebleven. In 2025 zijn 47 mensen uitgestroomd naar werk. We hadden in de begroting het aantal van 65 genoemd omdat 2024 60 mensen waren uitgestroomd naar werk. Maar dit aantal is in 2025 dus afgenomen.
Het WerkBedrijf ziet dat het aantal fulltime plaatsingen (28 uur of meer) naar betaald werk hoger ligt dan vorig jaar. Dit is vaak een sterke voorspeller van uitstroom naar werk. Daarom is het WerkBedrijf een onderzoek gestart met gemeenten, gericht op registratie van uitstroom naar werk.

1.3.3

We dragen bij aan het ontwikkelen van een regionaal samenwerkingsverband tussen sociaal ondernemingen. Daarbij werken ze met kandidaten van WerkBedrijf.

Het WerkBedrijf heeft het budget van collectief sociaal ondernemen opgenomen in de bijstelling 2025. Daarmee is voorkomen dat de initiatieven een incidentele impuls zijn voor de Sociaal Ondernemers in regio Rijk van Nijmegen. En is er een structurele en stevigere basis gecreëerd. Het collectief van Sociaal Ondernemers is bekend onder de naam TOSSS.

1.3.4

We willen inwoners met een uitkering met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt meer kans geven op duurzaam betaald werk.

In 2025 is er vanuit de dienstverleningsovereenkomst extra ingezet op: participatiecoaching, intensieve begeleiding aan (zorg)jongeren, maatwerkinterventies (aanvullende intensieve vormen van dienstverlening) en lokale marktbewerking. Zo heeft participatiecoaching onder andere gezorgd voor uitstroom van enkele statushouders naar werk. De maatwerkinterventies hebben gezorgd dat kandidaten snellere stappen maken naar duurzaam werk. Vanuit de lokale marktbewerking was er op 3 december 2025 een Ondernemersontbijt bij de Thornsche Molen. Dit ontbijt zorgde voor nieuwe contacten, een versteviging van het netwerk en het ontstaan van nieuwe kansen voor kandidaten.

2.1.1

Ondernemers zijn toekomstbestendig en gaan waar mogelijk duurzaam werken.

Ondernemers zijn nog niet enthousiast om met duurzaamheid aan de slag te gaan. Ook de langdurige netcongestie geeft risico's voor bedrijven. Bedrijven kunnen hierdoor niet starten of verder (uitbreiden) met hun duurzaamheidsplannen.

2.1.2

Circulair afhandelen van verfrestanten.

De pilot loopt door tot we verkend hebben of en hoe we regionaal kunnen opschalen . Kan dit niet, dan overwegen we om de pilot te beëindigen.

2.1.3

Streekproducten zijn bekender en goed vindbaar.

In 2025 is een enquête gehouden onder ondernemers over bekendheid en meer zichtbaarheid van streekproducten. Deze resultaten nemen we mee in toekomstige acties en plannen. Medewerking van betrokken partijen is en blijft een risico voor dit onderwerp.

2.2.1

We maken in 2025 een uitvoeringsagenda Economie (themagericht programma Economie).

Planning is niet gehaald vanwege andere prioriteiten in EZ-werkzaamheden. In 2026 gaan we hiermee verder aan de slag.

2.2.2

Toekomstbestendige bedrijventerreinen.

Vanwege langdurige netcongestie stagneert de groei en duurzaamheidsplannen bij de ondernemers. Hierdoor daalt ook de aantrekkelijkheid van bedrijventerreinen voor nieuwe investeringen. Daardoor komen regionale groei, werkgelegenheid en herstructureringsprogramma's onder druk te staan.

2.2.3

Toekomstperspectief voor onze boeren.

Uitvoering volgens begroting. Er is nog steeds veel onduidelijkheid vanuit provincie en Den Haag. We blijven ondersteunen waar mogelijk.

2.3.1

We verbeteren het toegankelijke aanbod.

Letterlijk en figuurlijk halen we drempels weg. In 2025 is de app ’ongehinderd’ beter gevuld met toegankelijke locaties in onze gemeente. Ook hebben we aandacht gevraagd voor ’zorgeloos op vakantie’ in diverse magazines, samen met de STER.

2.3.2

Wandelaars en fietsers weten onze gemeente te vinden.

In 2025 is het wandelknooppuntnetwerk gelanceerd en bewegwijzerd in onze hele gemeente. Met bijpassende wandelroutes, voorzien van toeristische informatie. Dit hebben we gerealiseerd in samenwerking met de STER.

2.3.3

Verbetering gastheerschap; we ontwikkelen diverse Toeristische Informatiepunten bij ondernemers.

In 2025 is een TIP (toeristisch informatiepunt) in de Hazelaarshof en Hotel Millingen toegevoegd.

2.3.4

Berg en Dal is en blijft een Green Destination. We behouden de hoogste onderscheiding die we hebben ontvangen.

In 2025 hebben we samen met de gemeente Nijmegen De Dag van de Duurzaamheid gehost. Het gezelschap is in de zonnetrein van Nijmegen naar Kekerdom getoerd. Programmaonderdelen van het symposium waren in De Hazelaarshof en in De Bastei. Deze activiteit is georganiseerd in samenwerking met de wereldwijde organisatie Green Destinations. Er waren delegaties uit o.a. Schouwen-Duiveland.

2.3.5

We hebben Vitale Vakantieparken.

De parken hebben nog geen concrete plannen ingediend die bijdragen aan Vitale Vakantieparken. In 2025 heeft het presidium het raadsvoorstel vervolg vitale vakantieparken aangehouden, dit wordt na de verkiezingen opnieuw geagendeerd.

3.1.1

We hebben zes toegankelijke bibliotheek vestigingen in onze gemeente.

In 2025 heeft de gemeenteraad de Uitvoeringsagenda 2025-2028 van de bibliotheek vastgesteld. Dit betekende het in stand houden van de zes vestigingen. E het veiligstellen van de decentralisatie-uitkering van het Rijk voor versteviging van de bibliotheekfunctie in de komende jaren.

3.1.2

We ondersteunen onze verenigingen met een cultuurcoach.

In 2025 heeft de raad budget vrijgemaakt voor een verenigingsondersteuner cultuur. Deze is inmiddels werkzaam binnen het team van Forte Welzijn. De eerste resultaten zijn zichtbaar.