Weerstandsvermogen en risicobeheersing

In het risicoregister maken we een overzicht van alle bekende risico’s binnen de organisatie. Deze beoordelen en analyseren we om te bepalen hoe we met deze risico’s om willen gaan. Voor elk risico wordt een risicoscore bepaald. De risico’s zijn per categorie: aansprakelijkheid, eigendommen, bedrijfsvoering en financieel, bij elkaar opgeteld om een totaalbeeld van de risico’s te geven. Om de grootste risico’s inzichtelijk te maken zijn risico’s met een financieel belang vanaf € 100.000 hieronder verder toegelicht.

Afwezigheid personeel wegens ziekte of anderszins  
Kennis en kunde zijn (tijdelijk) niet beschikbaar waardoor de kwaliteit van de organisatie en de door de organisatie geleverde producten lager worden. Uitgangspunt bij ziekteverzuim is een interne oplossing en geen externe inhuur, afhankelijk van de duur van de afwezigheid en taak. Totstandkoming inschatting: loonsom € 24.180.031 x 5,40% (bron: loonsom begroot 2026; ziekteverzuimpercentage over 2024) = € 1.305.722 Binnen het ziekteverzuim van 5,4% wordt ongeveer 25% vervangen. Dit maakt het financiële risico € 326.000. 

WMO-begeleiding en Jeugdhulp  
De ramingen 2026 hebben we zo realistisch mogelijk ingeschat. We lopen het risico dat de aanvragen en de duur van de zorg nog meer toenemen. Daarnaast is er onzekerheid vanwege de transformatie naar specialistische voorzieningen en aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt. De hervormingsagenda jeugd moet leiden tot maatregelen die de kosten van jeugdhulp beperken vanaf 2028. Het is onduidelijk wat dit (financieel) voor ons betekent. We schatten het risico in op 15% van € 16.634.000 en de kans hierop op 50%. Dit maakt het financiële risico € 1.248.000. 
Hulp bij het huishouden 
De tarieven voor hulp bij het huishouden zijn onderbouwd en reëel. De kosten ramen we € 4.100.000 voor 2026. Hierbij is rekening gehouden met recente cao-wijzigingen en een toename van aanvragen met 5%. Er is onzekerheid over de tarieven en onzekerheid of we gaan inlopen op achterblijvende bestedingen, door meer gecontracteerde aanbieders waarmee we beter kunnen voldoen aan alle aanvragen. Het risico dat de kosten verder toenemen ramen we op 5% van € 4.100.000. De kans hierop schatten we in op 50%. Dit maakt het financiële risico € 103.000. 
Toename aanvragen bijzondere bijstand/armoedebestrijding 
De uitgaven ramen we op € 2.320.000. Het risico dat de uitgaaf verder stijgt is aanwezig. Dit risico schatten we in op 25% en de kans hierop op 25%. Dit maakt het financiële risico € 145.000 
GGD 
In de begroting 2025 van de GGD is rekening gehouden met een gemeentelijke bijdrage. We lopen het risico dat het begrotingsbudget van de GGD niet toereikend is en wij als gemeente daarom meer moeten betalen dan oorspronkelijk begroot. We schatten de kans dat de GGD over het budget heen gaat in op 50%. We verwachten dat als dit gebeurt het zal gaan om een overschrijding van 10% op het totale budget dat wij bijdragen aan de GGD. Dit maakt het financiële risico € 118.000. 
MGR Werkbedrijf en ICT 
De risico's van het Werkbedrijf zijn berekend in de begroting van het Werkbedrijf. Aangezien het Werkbedrijf geen algemene reserve mag aanhouden, moet elke gemeente haar risicodeel in de begroting opnemen. Het risico schat de MGR in op € 4.335.000. Ons aandeel bedraagt daarin ongeveer € 114.000. 
Verduurzamen gemeentelijk vastgoed 2040 energieneutraal 
Voor de verduurzaming van gemeentelijke en maatschappelijke panden voeren we een 0-meting uit. Aan de hand van de uitkomst van deze 0-meting berekenen we de kosten voor de uit te voeren maatregelen. De verduurzamingsplannen voeren we gefaseerd uit tot 2040. Het bedrag dat nodig is voor het verduurzamen van het vastgoed is nog niet bekend. Daarnaast kan uitvoering van dit programma tot extra huisvestingskosten leiden. Het risico wordt ingeschat op € 5.000.000 met een kans van 10%. Het financiële risico is daarmee € 500.000. 
Prijsontwikkeling energie 
Met betrekking tot de kosten voor energie bestaat een afhankelijkheid van de energieleverancier over mogelijke prijsverhogingen. We proberen de kosten zo goed mogelijk in te schatten. Het financiële risico schatten we op € 105.000. 
Prijsontwikkelingen investeringen 
In het Meerjareninvesteringsplan van de begroting 2026 is voor de periode 2026-2029 een investering van € 62,4 miljoen opgenomen. Dit bedrag is gebaseerd op de laatst bekende prijsgegevens. We ontvangen geregeld signalen dat de prijzen blijven stijgen door onder meer tekort van materialen en grote vraag naar materialen. Ook werken de stijgingen van lonen en energiekosten nog steeds door in de prijzen. De kapitaallasten bedragen in 2029 ruim € 2,6 miljoen. We schatten het risico in op 20% van deze kapitaallasten. Bij de jaarrekening 2025 gaan we uit van de informatie van de begroting 2026 bij dit onderdeel. Het financiële risico is daarmee € 527.000. 
Algemene uitkering 
In de begroting 2026 is de meicirculaire 2025 de basis voor de berekening van de algemene uitkering. We hebben de WOZ-waardes bijgesteld volgens de overzichten van Munitax tot en met 1 juli 2025 en deze waardes geïndexeerd. Het financieel ravijn dat in 2026 zou intreden is vertraagd en gedempt. De opschalingskorting die tot 2026 bevroren was, is vanaf 2026 afgeschaft. Overschotten (of tekorten) uit het BTW-Compensatiefonds (BCF) worden toegevoegd (of onttrokken) aan de algemene uitkering. Het is toegestaan om het overschot van 2024 vanaf 2026 structureel op te nemen, maar dit is onzeker. Wij ramen toch het overschot op basis van de gerealiseerde overschotten 2024. Dit is in overeenstemming met het advies van het ministerie van BZK. 
Vooralsnog schatten we het totale risico met betrekking tot de algemene uitkering in op 2,5% van € 78,6 miljoen is € 1.964.000. De kans hierop is 25%. Waarmee het financiële risico € 491.000 is. 

Bij de jaarrekening 2025 gaan we uit van de informatie van de begroting 2026 bij dit onderdeel. Er volgt binnenkort (april 2026) een herijking van het gemeentefonds van de algemene uitkering. Dit naar aanleiding van onderzoeken van het ROB. Waarschijnlijk is er bij de meicirculaire 2026 meer duidelijkheid of we een voor- of nadeelgemeente zijn. 

Wijzigingen
Zoals ook gemeld in de jaarrekening 2024 zijn de volgende twee grote risico’s gewijzigd ten opzichte van de begroting 2025. Deze wijzigingen hebben een grote impact op de weerstandsratio en zijn daarom hieronder beschreven:

Schadeclaims
Voorgaande jaren hebben we het risico op schadeclaims opgenomen in het risicoregister. Hiervoor was een financieel risico van € 200.000 opgenomen. Omdat we verzekerd zijn voor schadeclaims is dit risico verwijderd uit het risicoregister.

Garanties en borgstellingen
Het risico voor garanties en borgstellingen is bijgesteld ten opzichte van voorgaande jaren. De gemeente staat garant voor enkele aan en door stichtingen en verenigingen verstrekte geldleningen. Eerder werd ook het risico dat wij dragen als achtervang voor leningen aangegaan door woningcorporaties meegenomen in dit onderdeel. Gezien de ervaringen en de regelgeving hierover lopen we op dit terrein nauwelijks risico. Per 1 augustus 2021 is de generieke achtervangovereenkomst van toepassing. Hierdoor is het risico dat het WSW een beroep moet doen op de gemeentelijke achtervang nog verder beperkt. We schatten dit onderdeel van het risico daarom in als nihil. Het risico op garanties en borgstellingen is daarmee zo klein geworden dat deze niet meer boven de rapportagegrens van € 100.000 uitkomt.