Mens en Samenleving

1.1.1

Op het terrein van Dekkerswald realiseren we een zorgzame buurt waarin mensen naar elkaar omkijken.

In december is de anterieure overeenkomst getekend. En (de wijziging op) het omgevingsplan is voor iedereen ter visie gelegd.

1.1.2

We zorgen voor bruisende ontmoetingsplekken, onder andere door inzet van Club Goud. We willen de diversiteit van de activiteiten vergroten en het bezoekersaantal verhogen met 10%.

De ambitie was om in 2025 elke 6 maanden een programma uit te voeren met drie à vier inloop- en ontmoetingsplekken. Het opstarten en uitvoeren van een programma kostte echter meer tijd, waardoor we dit hebben bijgesteld. We zetten in op meer tijd per programma en we beperkten het aantal ontmoetingsplekken. Uiteindelijk zijn er 3 opgestart en 2 afgerond. De verwachte 10% hebben we hierdoor gemeente breed niet helemaal gehaald, maar op 2 van de 3 plekken is er wel een duidelijke impuls gerealiseerd.

1.1.3

We ondersteunen inwoners die een vrijwillig maatje willen zijn voor iemand met een hulpvraag. We willen 10% meer matches realiseren.

In 2025 zijn er fors meer aanvragen binnengekomen dan voorgaand jaar (42% meer aanvragen). Nog niet alle aanvragen zijn afgerond, mede doordat het aantal vrijwilligers/maatjes niet in dezelfde mate is meegegroeid met het aantal aanvragen. In 2024 werden er in totaal 52 vragen opgelost en in 2025 zijn er 68 vragen opgelost vanuit het maatjesproject. Een deel van de aanvragen kon niet vanuit welzijnswerk opgelost worden en is naar de juiste plek doorverwezen. Niet opgeloste aanvragen worden meegenomen naar het nieuwe jaar.
We wilden in 2025 10% meer hulpvragen oplossen. Dat doel hebben we behaald.

1.1.4

We zetten in minimaal één buurt een voorzorgcirkel op.

In Heilig Landstichting hebben zich eind december maar liefst 55 inwoners aangemeld om een voorzorgcirkel te vormen. Daar worden nu 6 voorzorgcirkels gevormd van inwoners die bij elkaar in de buurt wonen. In Berg en Dal waren in 2025 meerdere informatiebijeenkomsten. Daar is nu al een voorzorgcirkel actief.

1.1.5

We zorgen ervoor dat inwoners voldoende basisvaardigheden hebben om mee te kunnen doen.

We krijgen minder middelen uit de decentralisatie-uitkering (DU). Daarom is het in 2025 niet gelukt om daadwerkelijk een taalhuis op te zetten.
Regionaal herzien we een uitvoeringsplan om inwoners gericht te ondersteunen bij het ontwikkelen van basisvaardigheden. Het plan heeft een looptijd van 2026 tot 2029. We verwachten dat het plan definitief is in het 1e kwartaal van 2026. Ook herzien we de regionale samenwerkingsovereenkomst. Het doel is om de onderlinge samenwerking te verbeteren en te komen tot meer resultaat.
Lokaal zetten we onze reguliere werkzaamheden voort. We hebben ook een partneroverleg opgestart. Met een groep werkgevers is gekeken wat de gemeente anders kan doen. In de Mallemolen in Groesbeek was de jaarlijkse bijeenkomst van het bondgenootschap basisvaardigheden. Daarnaast is er een document opgeleverd waarmee het makkelijker wordt om ’laaggeletterden’ op weg te helpen.

1.2.1

We realiseren een beleefhuis met zorgtechnologie.

Er is het afgelopen jaar geen duidelijkheid gekomen over de financieringsmiddelen voor de realisatie van een beleefhuis. De verwachting is dat dat ook dit het komend jaar niet gaat lukken.

1.2.2

Inwoners met GGZ-problematiek kunnen Beschermd Thuis wonen.

In 2025 hebben we extra aandacht besteed aan openheid over het thema mentale gezondheid en betrokkenheid van mensen bij elkaar. Dat deden we met de campagnes ‘Hoe is het?’ en ‘Psychisch Gedoe’. Ook spraken we met Beschermd Wonen (zorg)partijen en regiogemeenten over het realiseren van voldoende ondersteuning in de wijk.

1.2.3

We starten een pilot rondom sociaal arrangeren.

Voor het sociaal arrangeren wilden we een beroep doen op de IZA-begroting. De IZA-werkgroep heeft ervoor gekozen om de IZA-middelen in te zetten voor een regionale uitrol van voorzorgcirkels. En niet in het project Sociaal Arrangeren. Reden om het sociaal arrangeren niet verder te brengen is onder meer dat het overlap heeft met Welzijn op Recept.

1.2.4

We werken volgens een gezamenlijk plan van aanpak met onze partners aan duurzame oplossingen voor voldoende en (brand)veilige stalling van scootmobielen.

Samen met de woningcorporaties is gewerkt aan een plan van aanpak. Alle stallingen die voor 2025 op de planning stonden zijn volgens het plan van aanpak gerealiseerd.

1.3.1

We maken het totale preventief aanbod zichtbaar en gemakkelijk te vinden.

Begin september 2025 is de Wegwijzer Berg en Dal gelanceerd. Het digitaal platform biedt inwoners en hulpverleners een overzicht van hulp en activiteiten om aan deel te nemen of naartoe te verwijzen. Organisaties kunnen zelf activiteiten plaatsen op dit digitaal platform dat wordt beheerd vanuit de gemeente.

2.1.1

We vergroten het groepsaanbod voor onze inwoners die dat nodig hebben.

Eind 2025 hebben we de behoefte aan groepsaanbod voor Jeugd verkend en in kaart gebracht. Er blijkt vooral behoefte aan het versterken van de opvoedingsvaardigheden. En aan vaardigheden voor het omgaan met druk gedrag (voor ouders). Voor volwassenen ligt de vraag vooral bij het ontwikkelen van groepsaanbod vanuit Zelfhulp en Peersupport, gericht op mentale gezondheid. Hierbij staat ervaring centraal. Ervaringsdeskundigen en peers (lotgenoten) leren elkaar te versterken. Doel is dat inwoners zo minder afhankelijk worden van zorg, meer zelfregie voelen en steun vinden in hun omgeving. We hebben ons hiervoor half 2025 aangesloten bij het leerprogramma Zelfhulp en Peersupport en zijn hier onlangs mee gestart.  

2.1.2

We zorgen voor voldoende maatwerkondersteuning voor mensen die dit echt nodig hebben.

De aanbestedingstrajecten voor maatwerkondersteuning zijn grotendeels afgerond. Er zijn voldoende aanbieders gecontracteerd en er is voldoende variatie in aanbod. Er zijn Personeelstekorten en wachtlijsten bij zowel het Sociaal Team als bij de gecontracteerde aanbieders. Het vraagt blijvend aandacht om inwoners te kunnen blijven ondersteunen.

2.1.3

We starten een communicatiecampagne om de cultuur- en gedragsverandering te stimuleren die nodig is om de zorg toekomstbestendig te houden.

Door capaciteitstekort konden we de campagne niet opzetten zoals we oorspronkelijk van plan waren. We informeerden onze inwoners over de wachtlijsten en deden daarbij tegelijkertijd een beroep op zelf – en samenredzaamheid. De campagne is opnieuw opgenomen in de begroting van 2026.

2.1.4

We hebben de wijziging van het Abonnementstarief naar de inkomensafhankelijke Eigen Bijdrage doorgevoerd.

De wetswijziging heeft nog niet plaatsgevonden en is uitgesteld tot januari 2028.

2.2.1

Minder jeugdige inwoners hoeven gebruik te maken van jeugdhulp (streven 1 op de 11), waardoor de zorg beschikbaar en betaalbaar blijft voor de jeugdigen die het écht nodig hebben.

We zijn in 2025 gestart met Verdiepende Screening. Hiermee helpen we inwoners op de wachtlijst met het verduidelijken van hun hulpvraag. En wijzen we inwoners op oplossingen in het voorliggend veld. Hierdoor worden inwoners sneller en vaak zonder extra inzet van jeugdhulp geholpen. Daarnaast zijn we in oktober 2025 gestart met de inzet van een POH-Jeugd. Deze praktijkondersteuner helpt jeugdigen met kortdurende ondersteuning. Daardoor kunnen we de inzet van jeugd-ggz hulp voorkomen. Nu heeft ongeveer 1 op de 10 jeugdigen een toegekende jeugdhulpvoorziening. Met de genoemde interventies zijn we op de juiste weg om het streefdoel (1 op de 12 in 2028) te halen.

2.2.2

We helpen inwoners die extra hulp nodig hebben bij het vinden van de juiste zorg en ondersteuning nog beter.

We willen inwoners met GGZ-problematiek beter helpen met het vinden van de juiste zorg op de juiste plek. Daarom willen we domein overstijgend samenwerken in een centraal toeleidingspunt.
Helaas zijn er wachtlijsten bij ons sociaal team. Dit betekent dat mensen soms lang moeten wachten. Er is een plan van aanpak gemaakt om de wachtlijsten weg te werken.
Hiervoor is budget nodig uit de landelijke IZA-transformatiemiddelen. De aanvraag hiervoor hebben we eind 2025 ingediend.

2.2.3

We verbeteren het integraal werken en het delen van gegevens. Daardoor zorgen we voor meer passende ondersteuning.

Convenant Lokaal Zorgnetwerk:
Planning is dat het convenant in het 2e kwartaal 2026 klaarligt om getekend te worden.
Aanpak Voorkomen Escalatie:
Eind kwartaal 4 2025 zijn we gestart met het werven van de regionale projectleider om de Aanpak Voorkomen Escalatie te implementeren. De opdracht is uitgebreid, de projectleider integreert waar mogelijk de geleerde lessen van de proeftuin Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

3.1.1

Inwonersinitiatief Stichting Spaldrop (in oprichting) Kekerdom.

Met hulp en ondersteuning van de gemeente is Stichting Spaldrop opgericht. Op Activiteitenpark Spaldrop organiseren inwoners sportieve en maatschappelijke activiteiten.

3.1.2

Extra aandacht voor brandveilige gebouwen.

We hebben 80% van alle gemeentelijke accommodaties en maatschappelijke accommodaties die niet in eigendom zijn van de gemeente (sport, welzijn, onderwijs) geïnspecteerd. Uit deze inspecties komen diverse brandveiligheidsrisico’s naar voren die we moeten oplossen.

3.1.3

We willen een bruisende Mallemolen.

De verbouwingsplannen blijken financieel niet haalbaar. Daarom is en wordt met alle hoofdgebruikers opnieuw gesproken om voldoende draagvlak te krijgen voor een variant die wel binnen het beschikbare budget past. Dit zorgt voor vertraging. Tegelijkertijd hebben de huidige beheerders met steun van een gemeentelijke subsidie, de Mallemolen weer bruisend gemaakt. Het gebouw zelf is echter nog steeds hard toe aan renovatie of vernieuwbouw.

3.1.4

We brengen het IHP voor besluitvorming in de raad, inclusief een voorbereidingskrediet voor IKC Op de Horst als beslispunt.

De raad heeft het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) inclusief voorbereidingskrediet vastgesteld op 22 mei 2025.

3.2.1

We zorgen via de JOGG-aanpak (Jongeren op Gezond Gewicht) voor een gezondere leefomgeving. Daardoor wordt het makkelijker om gezondere keuzes te maken.

De JOGG-regisseur heeft in 2025 verschillende activiteiten georganiseerd met name gericht op voeding en mentaal welbevinden. Bijvoorbeeld het burgemeestersontbijt, speedy bites bij kindervakantiewerk, een ouderavond mediawijsheid en een theateravond over prestatiedruk en stress bij jongeren.

3.2.2

We voorkomen ongevallen bij thuiswonende ouderen.

We hebben verschillende activiteiten georganiseerd voor valpreventie. Zoals valpreventieve interventies, de beweegmarkt 55+ en een website valpreventie. We willen ouderen stimuleren om te bewegen in de openbare ruimte. Hiervoor is een plan gemaakt om beweegtoestellen in de openbare ruimte te plaatsen.

3.2.3

We voorkomen dat mentale problemen verergeren door laagdrempelig passende ondersteuning beschikbaar te stellen.

We hebben jaarlijkse structurele afspraken op collectieve preventieve GGz (mentale gezondheid). Daarnaast wilden we in 2025 extra ondersteuning inzetten op het bevorderen van mentale gezondheid. Dat is gelukt. Vanuit de tijdelijke GALA-middelen zijn twee groepen gestart en afgerond gericht op het versterken van de weerbaarheid van kinderen in de basisschoolleeftijd. Er namen in totaal 19 jeugdigen deel. De focus lag hierbij niet alleen op de kinderen, maar ook op de betrokken ouders. De trainingen zijn goed ontvangen. Daarnaast is er een theatervoorstelling uitgevoerd over prestatiedruk: Good, Better, Best.

3.2.4

We zetten in op verbetering van het sport- en beweegklimaat en het in beweging brengen van onze inwoners.

We voeren het lokale sportakkoord uit. We stimuleren inwoners, verenigingen, scholen etc. om beweegactiviteiten op te zetten en uit te voeren. KION, het Montessori College en Onderwijsstichting LEF hebben bewegen en sporten gestimuleerd bij de jeugd. Verder hebben we ingezet op sociaal veilig sporten. Onder andere hebben we een centrale vertrouwenscontactpersoon aangesteld waar sportverenigingen een beroep op kunnen doen.

4.1.1

We helpen kinderen bij de overgang van basisschool naar middelbaar onderwijs.

Met School 's Cool helpen we kinderen bij de overgang van de basisschool naar het middelbaar onderwijs. Voorheen betaalden we dit uit NPO-middelen ingezet. Nu hebben we het opgenomen in de begroting om zo te zorgen voor een duurzame en structurele samenwerking. School's cool is inmiddels goed bekend bij het PO en VO, er worden steeds meer kinderen aangemeld voor dit programma. Doel is om dit jaar 20 kinderen te helpen. Einde schooljaar gaan we bekijken of dit doel behaald is.

4.2.1

Overbelaste gezinnen blijven overeind en het kind kan thuis blijven wonen door de inzet van een steungezin en meer inzet op alternatieve oplossingen.

We ondersteunen ouders in een kwetsbare situtatie met buurtgezinnen, Forte Thuis en Spel aan Huis.

4.3.1

In 2025 betrekken we onze jongeren actief bij projecten en beleid. Dit doen we samen met de jongerenwerker. Samen met jongeren werken we in 2025 aan een nieuwe ontmoetingsplek in Millingen aan de Rijn.

In 2025 hebben we met het jongerenwerk van Forte Welzijn en de jongeren definitieve  plannen gemaakt voor een nieuwe inrichting van de ontmoetingsplek de Skate. Ook hebben we contact gehad met de buurt. Zij hebben nu last van de plek omdat geluid in de huidige containers flink wordt versterkt.
Het sportveld wordt opgeknapt en er komt een nieuwe overkapping waar jongeren droog en uit de wind kunnen zitten. Deze overkapping heeft een meer open karakter zodat geluid weg kan. Het asfalt achter de huidige containers is inmiddels verwijderd. Dit wordt opnieuw groen. Zo is de plek gehalveerd. We ronden de werkzaamheden af in de lente 2026.

5.1.1

We realiseren 82 extra opvangplekken voor asielzoekers.

Het is in 2025 niet gelukt te voldoen aan onze wettelijke taakstelling volgens de Spreidingswet. We hadden 82 extra opvangplekken moeten realiseren bovenop de 110 plekken die we al hebben in onze gemeente. Het is niet gelukt een geschikte locatie te vinden om de 82 plekken te realiseren. We hebben nu dus 110 opvangplekken van de 192 die we volgens onze wettelijke taakstelling uit de Spreidingswet moeten hebben.

5.1.2

We verzorgen onderwijs voor alle alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV’ers) in onze gemeente.

De AMV-leerlingen kunnen terecht voor onderwijs op Pontem 3 in Ubbergen. We hebben de voorwaarden verbeterd: we hebben de uren leerplicht verhoogd en de uren van de jeugdarts van de GGD.

5.2.1

We vangen 270 Oekraïense ontheemden op in onze gemeentelijke Oekraïne opvang.

Op de Kentering hebben we 274 opvangplekken voor Oekraïners die gevlucht zijn naar Nederland. Het hele jaar door is de Kentering vol geweest. Hier verblijven mannen, vrouwen en kinderen.

5.2.2

We bevorderen de integratie van Oekraïense ontheemden.

In 2025 hebben we ervoor gezorgd dat meer Oekraïners Nederlandse lessen kunnen volgen. En er zijn nu meer faciliteiten op de Kentering om een normaal leven te leiden. Hiermee denken we de integratie in Nederland te bevorderen.

5.3.1

Wij huisvesten het aantal statushouders wat door het Rijk als taakstelling bepaald wordt.

De taakstelling voor de huisvesting van statushouders in 2025 was 67 personen. In 2025 zijn 112 statushouders gehuisvest. Daarmee is de taakstelling met 45 personen overschreden. Dit aantal wordt verrekend met de taakstelling voor 2026.
De hogere realisatie in 2025 komt vooral door het hoge aantal nareizigers. Dit hangt samen met het beleid dat we voeren. Daarbij plaatsen we referenten met een aanvraag voor gezinshereniging direct in een grotere passende woning. Daardoor kunnen nareizigers in veel gevallen direct bij de referent gaan wonen als ze in Nederland aankomen.
De referent is de persoon die al legaal in Nederland verblijft en het aanvraagproces voor zijn of haar gezinslid in gang zet bij de IND.

5.3.2

We voldoen aan alle onderdelen van de Wet Inburgering.

In 2025 hebben de eerste inburgeraars die onder de Wet Inburgering 2021 zijn gestart hun inburgering afgerond. Veel van hen hebben een baan gevonden of zijn een opleiding gaan volgen. Ze werken bijvoorbeeld bij het Openbaar Ministerie, in de huishoudelijke hulp, de horeca, als administratief medewerker, verpleegkundige, timmerman of pakketbezorger. Ook zijn enkele inburgeraars een studie begonnen, zoals natuurkunde, chemisch fysisch analist, geneeskunde, of een vakopleiding zoals loodgieter of automonteur. De komende maanden verschijnen er verschillende interviews met deze inburgeraars die klaar zijn in de Rozet.
In 2025 zijn er ook weer veel mooie nieuwe contacten ontstaan tussen statushouders en onze Nederlandse inwoners. Buddy-to-Buddy heeft 37 buddykoppels gevormd (koppeling tussen vluchteling en Nederlander) en ongeveer 50 inburgeraars hadden in 2025 een taalmaatje.

6.1.1

We gaan in 2025 door met het opstellen van dorpsagenda's. De inwoners uit het dorp nemen het initiatief voor een dorpsagenda, wij ondersteunen waar het nodig is.

In Erlecom is een dorpsagenda in ontwikkeling. De gemeente en het opbouwwerk ondersteunen inwoners bij het opzetten hiervan. In de overige kernen stimuleren we het opstellen van een dorpsagenda continu.

6.1.2

In 2025 besluit de gemeenteraad over de aanleg van een rotonde in Berg en Dal.

In 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met het integrale verkeersplan Beek – Berg en Dal en hieruit volgende verkeerskundige maatregelen. Ook heeft de raad ingestemd metde start van een haalbaarheidsonderzoek naar de beste verkeerskundige oplossing voor de kruising Oude Kleefsebaan – Nieuwe Holleweg – Kerstendalseweg. Dit onderzoek is nog niet afgerond.

6.2.1

In 2025 wordt het werken volgens de nota "Samen maken we Berg en Dal’ steeds vanzelfsprekender, zowel binnen als buiten het gemeentehuis.

We werken bij projecten standaard volgens de nota Participatie. In 2025 is de participatieverordening vastgesteld. Die biedt nog meer handvatten en richtlijnen voor participatieprocessen. Ook hebben we in 2025 meer projecten geplaatst op het participatieplatform samenbergendal.nl in vergelijking met eerdere jaren. Het aantal bezoekers is zelfs verdubbeld op het platform. In de uitvoering leerden we in 2025 ook nog steeds met vallen en opstaan.

6.2.2

In 2025 werken we met een burgerberaad.

Er is een raadsinformatieavond geweest om het instrument van burgerberaad aan de gemeenteraad te presenteren. Het burgerberaad werd niet enthousiast ontvangen en er is gekozen om hier niet mee verder te gaan en andere participatievormen te onderzoeken. In 2025 is een begin gemaakt met het onderzoeken van een burgerpanel.